Yumurtaların Değerlendirilmesi - Tüp Bebek Yumurtaların Değerlendirilmesi - Tüp Bebek

Yumurta toplama işlemiyle elde edilen yumurta say

ısı kadar yumurtaların kalitesi de önemlidir. Elde edilen yumurtalardan olgun ve iyi kalitede olanları (MII) işleme alınmaktadır. Başarılı bir döllenme, bölünme ve gelişmesini yapabilmesi için yumurtanın kalitesi son derece önemlidir.

Yumurtanın kalitesini ve olgun olup olmadığını şu şekilde belirlenmektedir:

İmmatür oosit (profaz): Polar cisim yok, germinal vezikül koyu, kompakt kumulus mevcuttur.

MI oosit (metafaz I): Polar body yok, germinal vezikül yok, kumulus geniş ve oosit açık renktir.

MII oosit (metafaz II): Polar cisim var, ooplasma düzgün, kumulus geniş görünümlüdür.

Postmatür oosit: Kumulus yığın halinde veya yok, polar cisim var, ooplasma koyu görünümlüdür.

Dejenere oosit (atretik): Kumulus yok, polar cisim ve çekirdek dejenere görünümlü, vakuol mevcuttur.

 Yumurta Toplama İşlemi - Tüp Bebek Yumurta Toplama İşlemi - Tüp Bebek

Yumurta toplama işlemi lokal anestezi veya hafif gen

el anestezi altında yapılmaktadır. Hasta jinekolojik masada yatırılır. Steril şartlar sağlandıktan altında ultrason probuna ince bir kanalı olan parça (needle guide) takılır. Bu ince kanaldan geçirilen yumurta toplama iğnesi ultrason ekranından takip edilerek yumurtalıklara girilir.

Tek tek foliküllere girilerek içerlerindeki sıvı boşaltılır. Tüplere toplanan sıvı, hemen yan tarafta yer alan laboratuara ulaştırılır. Her bir folikül sıvısı içinde yumurta olup olmadığı embriyolog tarafından bildirilir. Yumurta gelmediği takdirde özel sıvı verilerek folikül içine sıvı doldurulur ve tekrar boşaltılır. " Flushing " veya " Folikül Yıkama " adı verilen bu işlem ile yumurta gelmeyen foliküllerden yumurta alınmaya çalışılır.

10 mm üzerindeki tüm foliküller boşaltıldıktan sonra yumurta toplama işlemine son verilir. Bu işlemin toplam süresi genellikle 30 dakikayı geçmemektedir.

Yumurta toplama işlemiyle elde edilen yumurtaların ayıklanması ve değerlendirilme işlemleri yapılmaktadır.

 Mikroenjeksiyon (ICSI) - Tüp Bebek Mikroenjeksiyon (ICSI) - Tüp Bebek

Bu yönteme ingilizce I ntra- C ytoplasmic S perm I njection veya ICSI de denilmektedir. Özellikle ciddi sperm bozukluğu

olan erkeklerin çocuk sahibi olmasına olanak sağlayan bu yöntem ilk kez 1992 yılında uygulanmaya başlandı.

Daha önce Konvansiyonel IVF ile gebelik şansı çok düşük veya imkansız olan erkeklerde Mikro-Enjeksiyon yöntemi yeni bir çığır açmıştır.

Daha önce sperm analizinde 5 milyon/mL altında sperm sayısı olan veya sperm kalitesi çok düşük olan erkeklerin çocuk sahibi olma şansı ya çok az ya da hiç yoktu. 1992 yılından sonra mikroenjeksiyon uygulaması sonucu binlerce bebek dünyaya gelmiştir.

ICSI uygulanacak hastalar ile Konvansiyonel IVF uygulanacak hastalar aynı aşamalardan geçmektedir.

Hastanın kullandığı ilaçlar, ultrason takibi, yumurta toplama ve transfer işlemleri açısından Konvansiyonel IVF ve ICSI uygulamaları aynıdır.

ICSI''de farklı olarak laboratuar aşamasında yumurtaların spermatozoa ile birleştirilmesi değişik bir teknikle gerçekleştirilmektedir. Konvansiyonel IVF''te her yumurta yaklaşık 100,000 sperm ile biraraya getirilmekte, ancak bir tanesi kendiliğinden yumurta dış zarını aşarak içine girmekte ve onu döllemektedir.

Buna karşılık, Mikro-Enjeksiyon veya ICSI''de her bir yumurtanın içine önceden belirlenen tek bir sperm hücresi bir iğne yardımıyla enjekte edilmektedir. ICSI işlemi, mikromanupilatör adı verilen cihazla yapılmaktadır.

Kimlere Mikro-Enjeksiyon Uygulanmaktadır?

• İleri düzeyde sperm sayı, hareket ve morfoloji bozukluğu olanlar: Sperm sayısı 5 milyon/mL altında olanlarda Konvansiyonel IVF yerine ICSI yapılmalıdır.

• Azospermi , yani sperm analizinde hiç sperm olmayan erkekler: PESA/MESA/TESE veya TESA yöntemleri ile direkt testis veya epididimden sperm elde edilir. Çok az sayıda da olsa bu şekilde elde edilen olgun spermler (spermatozoa) ICSI için kullanılabilmektedir.

• Daha önce Konvansiyonel IVF yöntemi ile döllenme meydana gelmemiş olan çiftler (total fertilizasyon failure).

• Embriyolarına Pre-implantasyon genetik tanı (PGD) yapılacak çiftler.

• Bazı seçilmiş hastalarda gebelik şansını arttırmak için (şansı az olan çiftler).


Günümüzde pek çok merkezde ICSI rutin olarak tüp bebek uygulanan tüm hastalara yapılmaktadır.

 Konvansiyonel IVF - Tüp Bebek Konvansiyonel IVF - Tüp Bebek

Yumurta toplama işlemi ''nden sonra elde edilen yumurtalar değerlendirilmekte

dir. Olgun olmayan (immatür) veya dejenere yumurtalar ayıklandıktan sonra olgun yumurtalar (MII oosit) yaklaşık 4 saat süreyle bekletilmektedir. Yine aynı gün hastanın eşi semen vermektedir. Semen, yıkama işlemlerinden geçirilerek hazırlanmaktadır.

Her yumurtanın etrafına 100,000 sperm içeren damlacık bırakılarak sperm ve yumurtaların biraraya gelmesi sağlanmaktadır. Her bir yumurtanın içine ancak bir sperm hücresi(spermatozoa) girebilmektedir.

Spermatozoa yumurtanın etrafındaki zona pellucida adı verilen dış zarı geçtikten sonra artık başka bir spermatozao''ya karşı zarın geçirgenliği ortadan kalkmaktadır.

Bundan dolayı diğer sperm hücreleri yumurta dış zarını geçememektedir. Doğal seleksiyon mekanizması sonucu 100,000 spermden ancak bir tanesi yumurta duvarını aşıp onu dölleyebilmektedir. Konvansiyonel IVF''te yaklaşık olarak yumurtaların %70''i döllenmektedir.

Yumurtayı çevreleyen dış tabaka corona radiata ve zona pellucida zarından oluşmaktadır. Bir spermatoza bu tabakaları aşarken dış kılıfı ve kuyruk kısmı dışarda kalmaktadır. Sadece spermmatozoa''nın genetik materyalini taşıyan çekirdek kısmı yumurtanın sitoplazmasına alınmaktadır.

Doğal yollarla veya Konvansiyonel IVF''te sperm ve yumurta birleşmesi bu şekilde olmaktadır. Bir spermatozoa ile birleşen yumurtanın bu aşamadan sonra dış zarı kalkan görevi görmekte, ikinci bir spermatozoa yumurta içine girememektedir.

ICSI''de ise spermatozoa''nın tamamı yumurta içine enjekte edilmektedir.

 Assisted Hatching - Tüp Bebek Assisted Hatching - Tüp Bebek

Yumurta ve döllenme aşamasından sonra oluşan embriyonun etrafında koruyucu bir zar bulunmaktadır. Bu zara zona pellucida deni

lmektedir. Glikoprotein yapısındaki bu zarın önemli fonksiyonları şunlardır:

1. Yumurtanın döllenmesinde (fertilizasyon) ve embriyonun beslenme ve gelişiminde rol alır. Yumurta ve sperm hücresinin birleşmesinde rol alır.
2. Polispermiyi önler; yani yumurta bir sperm ile döllendikten sonra bu zar başka spermlerin yumurta içersine girmesini önler.
3. Embrioyu korur ve bütünlüğünü sağlar.

Yumurta hücresi ve döllenmeden sonra oluşan embriyo etrafında dış zar bulunmaktadır.

Günümüzde, tüp bebek merkezlerinde embriyo transferi yumurtalar toplandıktan sonraki 3. günde kadının rahmine transfer edilmektedir. Bu sırada embriyolar 6-8 hücrelidir.

Transfer edilen embriyoların etrafındaki zar blastocyst aşamasına geldiğinde kendiliğinden çatlamakta veya delinmektedir. Buna hatching denilmektedir.

Zarın delinmesiyle birlikte blastokist zarın dışına çıkarak endometrium dokusu ile direkt temas etmekte ve tutunma işlemi gerçekleşmektedir. Bazı durumlarda bu olayın zorlaştığı veya gerçekleşemediği düşünülmektedir.

Tüp bebek uygulamarında embriyo transferi yapılmadan önce embriyonun etrafındaki dış zarın asit, mekanik ya da lazer yardımı ile inceltilmesi veya tam olarak delinmesi işlemine Assisted Hatching denilmektedir.

ZP''da açılacak bir delik, doğal hatching''i kolaylaştırmaktadır. Bu işlemi yapmaktaki amaç embriyonun tutunma şansını (implantasyon) arttırmaktır.

Assisted hatching işlemi değişik tekniklerle yapılmaktadır:

1. Mekanik
2. Asit Tyrode
3. Laser yöntemi: Bizim merkezimizde bu yöntem uygulanmaktadır.Güvenilir ve kullanışlı bir tekniktir. Uygulama süresi çok kısadır (5-20 msn).

Laser ışını mikroskop objektifinden geçip, odaklandığı noktada enerjisini ZP makromolekülleri ve ZP''daki sıvıya verir. Termal etki oluşur; ZP''da ısı artışına bağlı olarak erime oluşur. Açılan delik düzgün sınırlı ve kontrollüdür.

Assisted hatching kimlere yapılmaktadır ?

1. Tekrarlayan IVF başarısızlığı
2. Kadın yaşı > 35
3. Dondurulmuş embriyo transferi
4. Kalın ZP (>15 µm) : ZP kalınlığı ve rijiditesi,

5. Anormal ZP/ preembriyo şekli: Oval yapıdaki oosit ve embriyolarda ZP tamamen veya kısmen çift katlı olabilir.

6. Koyu sitoplazma

7. Sitoplazmik fragmantasyon